Ludwika Maria Gonzaga
Postać historycznaKrólowa Rzeczypospolitej, organizatorka oporu i dyplomacji podczas potopu, patronka relacji o Jasnej Górze oraz uczestniczka przygotowań do pokoju oliwskiego.
Ilustracja AI
Wyobrażone spotkanie; postacie i dokumenty są interpretacją.
Potop / Archiwum
Ludzie
Monarchowie
Leopold I
Postać historycznaWładca Habsburgów od 1657 roku; jego układ z Janem Kazimierzem wzmocnił koalicję przeciw Szwecji i Siedmiogrodowi.
Fryderyk III
Postać historycznaKról Danii i Norwegii; wojna ze Szwecją odciągnęła Karola X Gustawa z Rzeczypospolitej i odmieniła ustrój Danii.
Jan II Kazimierz Waza
Postać historycznaKról polski od 1648 do 1668 roku; w czasie potopu schronił się na Śląsku, a po powrocie złożył we Lwowie śluby i poprowadził wojnę ze Szwecją aż do pokoju oliwskiego.
Władysław IV Waza
Postać historycznaKról w latach 1632–1648, zwycięzca wojny smoleńskiej i patron fortyfikacji, które później broniły Jasnej Góry.
Zygmunt III Waza
Postać historycznaKról Polski i Szwecji, którego utrata szwedzkiej korony i rozbudowa Jasnej Góry pozostawiły dwa różne ślady w historii potopu.
Władcy i przywódcy
Jan Adolf
Postać historycznaMłodszy brat Karola X Gustawa, naczelny dowódca szwedzkich wojsk w Polsce i Prusach od początku 1656 roku.
Bohdan Chmielnicki
Postać historycznaHetman kozacki, którego powstanie od 1648 roku i sojusz z Moskwą zmieniły układ sił przed najazdem szwedzkim.
Karol X Gustaw
Postać historycznaKról Szwecji od 1654 roku, który w 1655 roku najechał Rzeczpospolitą; po szybkich zwycięstwach nie zdołał utrzymać kraju i zmarł w 1660 roku, przed zawarciem pokoju w Oliwie.
Jerzy II Rakoczy
Postać historycznaKsiążę Siedmiogrodu, uczestnik planu podziału Rzeczypospolitej w Radnot i wyprawy zakończonej kapitulacją w 1657 roku.
Fryderyk Wilhelm
Postać historycznaElektor brandenburski i książę pruski, którego zmiana sojuszu przyniosła Prusom Książęcym suwerenność.
Dowódcy
Rutger von Ascheberg
Postać historycznaOficer szwedzkiej kawalerii, który zaatakował oddziały eskortujące Ludwikę Marię pod Chojnicami na przełomie 1656 i 1657 roku.
Fryderyk, margrabia badeński
Postać historycznaNiemiecki książę w służbie szwedzkiej, dowódca korpusu rozbitego pod Warką w kwietniu 1656 roku.
Barthold Hartwig von Bülow
Postać historycznaSzwedzki generał, dowódca garnizonu Torunia, który ponad rok wytrzymywał blokadę i oblężenie.
Stefan Czarniecki
Postać historycznaKasztelan kijowski, obrońca Krakowa w 1655 roku i dowódca wojny szarpanej ze Szwedami, później wojewoda ruski i hetman polny koronny.
Robert Douglas
Postać historycznaSzkot w służbie Szwecji, zawodowy dowódca wojny trzydziestoletniej i potopu, późniejszy feldmarszałek.
Magnus Gabriel de la Gardie
Postać historycznaSzwedzki arystokrata, dowódca w Inflantach i główny pełnomocnik Szwecji podczas rokowań oliwskich.
Wincenty Gosiewski
Postać historycznaHetman polny litewski, zwycięzca spod Prostek, dyplomata układów welawsko-bydgoskich i ofiara wojskowego zamachu w 1662 roku.
Krzysztof Grodzicki
Postać historycznaInżynier i generał artylerii koronnej: obrońca Kudaku i Lwowa, uczestnik odzyskania Warszawy oraz oblężenia Torunia.
Henrik Horn
Postać historycznaSzwedzki dowódca kawalerii walczący pod Warszawą w 1656 roku, mylony czasem ze starszym feldmarszałkiem Gustawem Hornem.
Samuel Kmicic
Postać historycznaLitewski pułkownik, przeciwnik układu Janusza Radziwiłła ze Szwecją i historyczny pierwowzór nazwiska Andrzeja Kmicica z powieści Sienkiewicza.
Aleksander Koniecpolski
Postać historycznaSyn słynnego hetmana; bohater wcześniejszych wojen, który w czasie potopu przeszedł do Szwedów, po czym wrócił do króla.
Stanisław Koniecpolski
Postać historycznaHetman wielki koronny, dowódca w wojnie ze Szwecją w latach 1626–1629 i ojciec Aleksandra. Zmarł dziewięć lat przed potopem.
Stanisław Lanckoroński
Postać historycznaHetman polny koronny, obrońca Zbaraża, uczestnik klęski pod Wojniczem i odbudowy wojska po odwróceniu się od Szwedów.
Jerzy Sebastian Lubomirski
Postać historycznaJeden z najważniejszych wodzów Rzeczypospolitej podczas potopu, późniejszy przywódca buntu przeciw Janowi Kazimierzowi.
Eliasz Łącki
Postać historycznaKomendant Warszawy w 1657 roku, późniejszy obrońca Lwowa i uczestnik wyprawy wiedeńskiej.
Burchard Müller von der Lühnen
Postać historycznaGenerał w służbie szwedzkiej, dowódca korpusu, który od listopada do grudnia 1655 roku bezskutecznie oblegał Jasną Górę.
Ludwik de Nassau
Postać historycznaDowódca szwedzkiej eskorty wozów skarbowych, zaskoczony przez powstańców koło Kościana w 1655 roku.
Stanisław Rewera Potocki
Postać historycznaDoświadczony hetman koronny, który przeszedł przez kapitulację, powstanie antyszwedzkie i kolejne wojny Rzeczypospolitej.
Aleksander Pracki
Postać historycznaOficer, który jesienią 1655 roku zaciągał żołnierzy dla Szwecji w Krośnie; zginął podczas wypadu Wojniłłowicza.
Paweł Jan Sapieha
Postać historycznaHetman litewski i rywal Radziwiłłów; ważny przeciwnik Szwedów, którego Sienkiewicz przedstawił znacznie życzliwiej niż historycy.
Louis Raduit de Souches
Postać historycznaUrodzony we Francji generał cesarski, obrońca Brna przed Szwedami i uczestnik odzyskania Torunia.
Gustaw Otto Stenbock
Postać historycznaSzwedzki dowódca wojny trzydziestoletniej i potopu, późniejszy marszałek oraz admirał państwa szwedzkiego.
Paweł Wirtz
Postać historycznaNiemiecki oficer w służbie Szwecji, gubernator okupowanego Krakowa i dowódca jego załogi do kapitulacji w 1657 roku.
Dymitr Jerzy Wiśniowiecki
Postać historycznaDowódca jazdy koronnej, który po klęsce pod Wojniczem przeszedł do Szwedów, a w lutym 1656 roku wrócił do armii Jana Kazimierza.
Jeremi Wiśniowiecki
Postać historycznaWojewoda ruski i dowódca obrony Zbaraża. Zmarł w 1651 roku, więc jego sława należała do epoki poprzedzającej potop.
Arvid Wittenberg
Postać historycznaSzwedzki feldmarszałek wojny trzydziestoletniej; dowodził pierwszą wielką armią potopu, a potem bronił Warszawy.
Gabriel Wojniłłowicz
Postać historycznaOficer jazdy koronnej, który w grudniu 1655 roku opanował Krosno i zerwał ze służbą szwedzką.
Carl Gustaf Wrangel
Postać historycznaSzwedzki feldmarszałek i gubernator Pomorza, w którego strukturze dowodzenia służył Burchard Müller podczas kampanii potopu.
Jan Wejhard Wrzesowicz
Postać historycznaDowódca w służbie szwedzkiej, którego oddział próbował wymusić poddanie Jasnej Góry jeszcze przed nadejściem głównych sił oblężniczych.
Krzysztof Żegocki
Postać historycznaStarosta babimojski, organizator wczesnego oporu w Wielkopolsce; po wojnie wojewoda i biskup chełmski.
Magnaci
Andrzej Karol Grudziński
Postać historycznaWojewoda kaliski, który podpisał kapitulację pod Ujściem, a rok później walczył przeciw Szwedom pod Lubrzem.
Krzysztof Opaliński
Postać historycznaWojewoda poznański, satyryk i organizator szkoły w Sierakowie; pod Ujściem podpisał kapitulację Wielkopolski.
Bogusław Radziwiłł
Postać historycznaKsiążę, dowódca i namiestnik Prus Książęcych; rzeczywisty uczestnik potopu i słynny przeciwnik Kmicica w powieści i filmie.
Janusz Radziwiłł
Postać historycznaHetman wielki litewski i wojewoda wileński, który w 1655 roku poddał Wielkie Księstwo Litewskie pod protekcję Karola X Gustawa i zmarł w Tykocinie w ostatnich dniach tego roku.
Jakub Rozdrażewski
Postać historycznaWojewoda inowrocławski, który odmówił poparcia kapitulacji pod Ujściem, a później organizował opór w Wielkopolsce.
Stanisław Warszycki
Postać historycznaKasztelan krakowski, który wsparł obronę Jasnej Góry i utrzymał własną twierdzę w Dankowie podczas potopu.
Politycy
Hieronim Radziejowski
Postać historycznaWygnany podkanclerzy, doradca Szwedów i uczestnik kapitulacji pod Ujściem; postać także z powieści Sienkiewicza.
Dyplomaci
Jan Leszczyński
Postać historycznaDyplomata Rzeczypospolitej, który próbował powstrzymać najazd Szwecji w 1655 roku, a pięć lat później negocjował pokój oliwski.
Franciszek Paweł de Lisola
Postać historycznaDyplomata cesarski, który budował koalicje przeciw Szwecji i pośredniczył podczas pokoju oliwskiego.
Antoni de Lumbres
Postać historycznaFrancuski dyplomata i mediator podczas rokowań oliwskich, które zakończyły wojnę Rzeczypospolitej ze Szwecją.
Krzysztof Zygmunt Pac
Postać historycznaKanclerz wielki litewski, współtwórca pokoju oliwskiego i polityk, który umocnił pozycję rodu Paców po potopie.
Mikołaj Prażmowski
Postać historycznaDuchowny, kanclerz koronny i późniejszy prymas; współtwórca pokoju oliwskiego i ważny polityk powojennych reform.
Benedykt Skytte
Postać historycznaSzwedzki uczony i dyplomata, który rokował z elitą litewską w 1655 roku.
Duchowni
Jerzy Białłozor
Postać historycznaKustosz kapituły wileńskiej i sygnatariusz układów kiejdańskich, błędnie nazwany Kazimierzem w części dawnych wydań.
Augustyn Kordecki
Postać historycznaPrzeor paulinów na Jasnej Górze w czasie oblężenia 1655 roku i autor „Nowej Gigantomachii”, relacji z obrony klasztoru.
Piotr Parczewski
Postać historycznaBiskup żmudzki uczestniczący w późniejszych rokowaniach kiejdańskich; starsze wydania błędnie umieszczały go przy sierpniowym akcie.
Szlachta i obrońcy
Piotr Czarniecki
Postać historycznaJeden z obrońców Jasnej Góry w 1655 roku; poprowadził wypad, podczas którego unieruchomiono działa oblegających.
Paweł Gębicki
Postać historycznaKasztelan międzyrzecki, jeden z senatorów podpisujących kapitulację pod Ujściem.
Samuel Komorowski
Postać historycznaStarosta wiłkomierski i oboźny litewski; oryginalny akt kiejdański poprawia mylną identyfikację w starszych wydaniach.
Mikołaj Korff
Postać historycznaInflancki wojskowy i wojewoda wendeński, który podpisał układ kiejdański w październiku 1655 roku.
Maksymilian Miaskowski
Postać historycznaKasztelan krzywiński i jeden z wielkopolskich sygnatariuszy kapitulacji pod Ujściem.
Andrzej Słupecki
Postać historycznaSygnatariusz kapitulacji pod Ujściem, którego dalsza biografia wymaga ostrożności źródłowej.
Mikołaj Kazimierz Szemiot
Postać historycznaŻmudzki szlachcic, sygnatariusz aktu kiejdańskiego i autor wierszowanej relacji z przejścia Litwy pod szwedzką protekcję oraz późniejszego oporu.
Stefan Zamojski
Postać historycznaMiecznik sieradzki i świecki obrońca Jasnej Góry; 20 grudnia 1655 roku poprowadził wypad na szwedzkie stanowiska.
Kronikarze
Jakub Łoś
Postać historycznaŻołnierz i pamiętnikarz potopu, uczestnik wyprawy do Danii; jego wspomnienia były jednym ze źródeł Sienkiewicza.
Jan Chryzostom Pasek
Postać historycznaŻołnierz Czarnieckiego i autor „Pamiętników”, jednego z najbardziej żywych świadectw epoki potopu.
Osoby cywilne
Jacek Brzuchański
Postać historycznaMieszczanin częstochowski opisany przez Kordeckiego i Kubalę jako posłaniec dostarczający wiadomości obrońcom Jasnej Góry w grudniu 1655 roku.
Jan Amos Komeński
Postać historycznaCzeski pedagog i duchowny braci czeskich związany z Lesznem; wojna w 1656 roku zniszczyła jego bibliotekę i rękopisy, zmuszając go do kolejnego wygnania.
Konstancja
Postać historycznaUboga kobieta opisana przez Kordeckiego i Kubalę jako posłanka z Jasnej Góry do obozu szwedzkiego przed Bożym Narodzeniem 1655 roku.
Historycy
Adam Kersten
Postać historycznaHistoryk XVII wieku, badacz obrony Jasnej Góry i współautor scenariusza filmu „Potop”.
Tadeusz Wasilewski
Postać historycznaHistoryk Litwy i Rzeczypospolitej, autor biogramu Samuela Kmicica oraz prac o Janie Kazimierzu i Radziwiłłach.