Mapy

W lipcu 1655 roku pospolite ruszenie województw poznańskiego i kaliskiego, zebrane nad Notecią, poddało się bez rozstrzygającej bitwy armii szwedzkiej Arvida Wittenberga.

W sierpniu 1655 roku hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł ogłosił pod Kiejdanami akt poddania Wielkiego Księstwa Litewskiego pod protekcję króla szwedzkiego; w październiku podpisano tu układ kiejdański.

8 września 1655 roku Warszawa poddała się bez bitwy wojskom Karola X Gustawa. Za krótką wiadomością o kapitulacji kryje się opowieść o miejskiej decyzji, podatkach okupacyjnych i mapie z dwiema datami.

Oddział Stefana Czarnieckiego rozbił straż tylną armii szwedzkiej Arvida Wittenberga. Był to jeden z wczesnych przykładów czynnego oporu w kampanii 1655 roku.

Wojska Jana II Kazimierza poniosły klęskę w starciu ze Szwedami pod Żarnowem. Po porażce odwrót armii królewskiej trwał dalej.

Jesienią 1655 roku Stefan Czarniecki przez ponad trzy tygodnie bronił Krakowa przed armią Karola Gustawa, po czym oddał miasto na mocy kapitulacji i wyprowadził załogę z bronią w ręku.

Armia szwedzka rozbiła pod Nowym Dworem mazowieckie pospolite ruszenie. Kolejna formacja powołana do obrony kraju nie zdołała zatrzymać najeźdźców.

Armia szwedzka pokonała wojska koronne pod Wojniczem. Po klęsce położenie obrońców Krakowa stało się trudniejsze.

Krzysztof Żegocki zaatakował i pokonał szwedzką załogę Kościana. Działania w Wielkopolsce pokazały, że opór trwał także po kapitulacji regularnych sił.

Hetmani koronni uznali zwierzchnictwo Karola X Gustawa pod Wiśniczem. Ich późniejszy powrót do obozu Jana Kazimierza był jednym ze zwrotów politycznych tej kampanii.

Przez blisko sześć tygodni obrońcy Jasnej Góry odmawiali wpuszczenia szwedzkiej załogi. Zobacz, kto podejmował decyzje, jak działała twierdza i dlaczego jej obrona stała się symbolem potopu.

Jan II Kazimierz wydał w Opolu uniwersał wzywający do walki ze Szwedami. Apel ogłoszono, gdy król przebywał poza granicami Rzeczypospolitej.

Janusz Radziwiłł zmarł podczas wojny, niedługo po układach kiejdańskich. Jego decyzje polityczne pozostały jednym z najbardziej spornych wątków dziejów najazdu.

Siły wierne Janowi Kazimierzowi, dowodzone przez Wojniłłowicza, pokonały Szwedów pod Krosnem. Zwycięstwo należało do serii lokalnych działań przeciw garnizonom i oddziałom szwedzkim.

Pod koniec grudnia 1655 roku hetmani koronni, wojsko i szlachta zawiązali w Tyszowcach konfederację, która wypowiedziała posłuszeństwo Karolowi Gustawowi i wezwała do wojny ze Szwedami.

Karol X Gustaw pokonał wojska Stefana Czarnieckiego pod Gołębiem. Wojska polskie kontynuowały później działania przeciw armii szwedzkiej.

Wojska litewskie Pawła Jana Sapiehy starły się pod Janowem z oddziałami Bogusława Radziwiłła. Starcie było częścią walk na Litwie, równoległych do kampanii w Koronie.

Stefan Czarniecki pokonał pod Jarosławiem straż przednią armii Karola X Gustawa. Starcie nastąpiło podczas manewrów obu armii na południu Rzeczypospolitej.

W kwietniu 1656 roku wojsko Stefana Czarnieckiego pobiło nad Pilicą, między Warką a Czerskiem, korpus margrabiego badeńskiego idący na pomoc Karolowi Gustawowi.

Jan II Kazimierz złożył śluby w katedrze lwowskiej. Akt miał znaczenie religijne i polityczne w czasie odbudowy oporu przeciw Szwecji.

Wojska litewskie pod dowództwem Pawła Jana Sapiehy odbiły Lublin z rąk szwedzkich. Odzyskanie miasta było częścią działań przeciw rozproszonym załogom okupacyjnym.

Wojska Stefana Czarnieckiego i Jerzego Sebastiana Lubomirskiego starły się ze Szwedami pod Kłeckiem. Muzeum Wojska Polskiego ocenia wynik jako zwycięstwo strony szwedzkiej.

Pod murami obleganej Warszawy Jan II Kazimierz ponowił obietnice ze ślubów lwowskich. Król przebywał przy wojskach próbujących odzyskać stolicę.

Karol X Gustaw zawarł w Malborku układ z elektorem brandenburskim Fryderykiem Wilhelmem. W zamian za pomoc wojskową obiecano elektorowi zdobycze terytorialne w Rzeczypospolitej.

Szwedzka załoga Warszawy poddała się po oblężeniu prowadzonym przez wojska Rzeczypospolitej. Odzyskanie stolicy poprzedziło wielką bitwę polową pod miastem pod koniec lipca.

Od 28 do 30 lipca wojska Rzeczypospolitej walczyły z połączoną armią szwedzko-brandenburską. Sprzymierzeni zwyciężyli w polu, choć bitwa nie zakończyła wojny.

Wojska Stefana Czarnieckiego odniosły zwycięstwo pod Łowiczem. Działania przeciw siłom szwedzkim trwały po lipcowej porażce pod Warszawą.

Wojska Jana II Kazimierza zdobyły Łęczycę bronioną przez szwedzką załogę. Odzyskiwanie miast i twierdz stopniowo ograniczało obszar szwedzkiej kontroli.

Korpus Wincentego Gosiewskiego, złożony z oddziałów polskich, litewskich i tatarskich, pokonał wojska szwedzko-brandenburskie. Starcie rozegrało się na obszarze Prus Książęcych.

Wojska szwedzko-brandenburskie pokonały korpus Wincentego Gosiewskiego pod Filipowem. Porażka nastąpiła dwa tygodnie po jego zwycięstwie pod Prostkami.

Rzeczpospolita i Rosja zawarły rozejm w toczącej się od 1654 roku wojnie. Układ pozwalał obu stronom odnieść się do nowej sytuacji wywołanej przez szwedzkie sukcesy.

Przedstawiciele Rzeczypospolitej i austriackich Habsburgów podpisali w Wiedniu traktat dotyczący pomocy przeciw Szwecji. Wojna angażowała coraz większą liczbę państw europejskich.

Karol X Gustaw i jego sojusznicy zawarli układ przewidujący podział ziem Rzeczypospolitej. Był to projekt polityczny; przewidziany w nim rozbiór nie został zrealizowany.

Król przybył do Gdańska, który nie poddał się Szwedom podczas najazdu. Port pozostał ważnym punktem oporu i kontaktu z sojusznikami.

Pod Chojnicami doszło do starcia wojsk Rzeczypospolitej ze Szwedami. Działania wojenne trwały w Prusach także po zakończeniu kampanii 1656 roku.

Oddziały Jerzego II Rakoczego i ich szwedzcy sprzymierzeńcy zmusiły Warszawę do kapitulacji. Stolica ponownie znalazła się w rękach przeciwników Jana Kazimierza.

Wojska Rzeczypospolitej starły się z wycofującą się armią siedmiogrodzką pod Magierowem. Kampania przeciw Jerzemu II Rakoczemu zbliżała się do końca.

Po klęskach wojsk siedmiogrodzkich Jerzy II Rakoczy skapitulował. Jego wyprawa, podjęta w sojuszu ze Szwecją, nie doprowadziła do planowanego podziału Rzeczypospolitej.

Układy z elektorem brandenburskim Fryderykiem Wilhelmem zakończyły jego sojusz ze Szwecją. Rzeczpospolita uznała w nich suwerenność elektora w Prusach Książęcych.

Wojska Rzeczypospolitej i cesarskie rozpoczęły blokadę Torunia, w którym broniła się szwedzka załoga. Operacja była częścią odzyskiwania twierdz w Prusach Królewskich.

Korpus Stefana Czarnieckiego uczestniczył w przeprawie sprzymierzonych wojsk na duńską wyspę Als. Kampania duńska przeniosła działania żołnierzy Rzeczypospolitej daleko poza jej granice.

Szwedzka załoga Torunia poddała się wojskom polsko-cesarskim. Zakończyło to wielomiesięczne oblężenie jednego z ważnych punktów szwedzkiej obrony w Prusach.

W kampanii 1659 roku wojska Jerzego Sebastiana Lubomirskiego odbiły Grudziądz z rąk szwedzkich. Miasto pozostawało okupowane od końca 1655 roku.

Traktat zawarty 3 maja 1660 roku w klasztorze w Oliwie zakończył wojnę Rzeczypospolitej ze Szwecją; Szwecja zwróciła Prusy Królewskie, a zatrzymała większą część Inflant.