Radnot

Radnot to dzisiejsze Iernut

Radnot jest historyczną nazwą dzisiejszego Iernut w rumuńskim Siedmiogrodzie. Miejska historia podaje pierwszą wzmiankę z 1257 roku pod nazwą Ranoltu i późniejsze formy Renolth, Radnolth oraz Radnoth; zapis Radnot występuje w 1628 roku. Znaleziska ceramiczne dokumentują znacznie starsze osadnictwo na tym terenie. To rozróżnienie nazw pomaga zlokalizować miejsce traktatu na współczesnej mapie: Radnot nie było prowincją Rzeczypospolitej, lecz miejscowością położoną poza jej granicami, z własną historią gospodarczą i dworską¹.

Miejsce układu

Radnot leżało w Siedmiogrodzie, poza granicami Rzeczypospolitej. Dnia 6 grudnia 1656 roku sojusznicy Szwecji uzgodnili tam plan podziału jej ziem. Uczestniczyła w nim strona Jerzego II Rakoczego, który później wkroczył do Rzeczypospolitej. Mapa tego projektu pokazuje zamiary polityczne, nie granice rzeczywiście ustanowione w terenie².

Dlaczego znalazło się na mapie potopu?

Wojna ze Szwecją szybko stała się konfliktem wielu państw. Radnot przypomina, że decyzje wpływające na ziemie Rzeczypospolitej zapadały także daleko od jej pól bitew. Planowany rozbiór nie został zrealizowany².

Rezydencja Bethlenów i Rakoczych

Zespół znany jako zamek Kornis–Rákóczi–Bethlen wyrósł ze starszej siedziby rodziny Bogáti. Gabriel Bethlen rozbudował go w latach 1626–1629 z udziałem włoskiego architekta Giacoma Restiego z Verny. Za Jerzego II Rakoczego prace kontynuowano w latach 1649–1656. Narożne bastiony i skrzydła otaczające dziedziniec łączyły funkcje obronne z rezydencjonalnymi. Miejsce politycznych rokowań miało zatem zaplecze książęcego dworu. Późniejsze użytkowanie, w tym szkolne, należy już do dalszych dziejów budynku, a nie do historii układu z grudnia 1656 roku³.

Jak działał książęcy dwór

Opracowanie projektu „Castel în Transilvania” opisuje rezydencję nad Maruszą jako ważne miejsce pobytu siedmiogrodzkich książąt i obrad zgromadzeń. W późniejszym okresie chętnie korzystał z niej Michał Apafi I. Apartamenty mieściły się na piętrze, a arkadowa loggia łączyła reprezentacyjne pomieszczenia. Za Apafiego centralna sala ze znajdującym się przy niej balkonem służyła jako jadalnia; obok była sala audiencji. Ten opis pozwala wyobrazić sobie organizację dworu, ale dotyczy również fazy późniejszej od traktatu i nie ustala dokładnej sali jego podpisania⁴.