Augustyn Kordecki

Życiorys

Klemens Kordecki był synem Marcina i Doroty, mieszczan z Iwanowic¹². Według Kubali imię chrzestne Klemens zmienił na Augustyn, składając śluby zakonne³. Kersten podaje 25 marca 1634 roku jako datę jego obłóczyn i zaznacza, że według jasnogórskiego katalogu profesji jest to data ślubów zakonnych¹.

W 1633 roku rozpoczął nowicjat u paulinów na Jasnej Górze, a w 1634 roku przyjął w Wieluniu święcenia kapłańskie¹. Był potem wicedyrektorem nowicjatu na Jasnej Górze, od lipca 1638 roku przeorem w Wieluniu, a w 1640 roku kapituła wysłała go jako delegata do Rzymu¹. W sierpniu 1644 roku po raz pierwszy wybrano go przeorem jasnogórskim¹. Po sporze z generałem zakonu Mikołajem Staszewskim przeniesiono go w 1645 roku do Beszowa; później był przeorem w Oporowie i przełożonym w Pińczowie, a w 1650 roku ponownie został przeorem Jasnej Góry¹.

Po wojnie, w lutym 1657 roku, kapituła obrała go prowincjałem; ponownie wybierano go na ten urząd w 1660 i 1671 roku¹. W 1663 roku znów objął przeorat jasnogórski¹. Podczas starcia wojsk królewskich z rokoszanami Jerzego Lubomirskiego pod klasztorem 4 kwietnia 1665 roku nie otworzył ognia do rokoszan, a Jan Kazimierz osadził potem na Jasnej Górze własną załogę¹. Zmarł 20 marca 1673 roku podczas wizytacji klasztoru w Wieruszowie i został pochowany na Jasnej Górze; jego grobowiec się nie zachował¹.

W czasie potopu

Kordecki był przeorem Jasnej Góry w czasie najazdu szwedzkiego¹. Kubala nazywa go „wszechwładnym gospodarzem w klasztorze”⁴. Według Kerstena polityka przeora konsekwentnie zmierzała do tego, by nie wpuścić do klasztoru obcej załogi. Temu miało służyć złożenie aktu poddańczego i uzyskanie listu bezpieczeństwa (salva guardia), a równocześnie Kordecki szukał pomocy u Jana Kazimierza i polskich dowódców¹. Kiedy pod klasztor podeszły wojska szwedzkie, on i większość zgromadzenia postanowili bronić się zbrojnie¹.

W czasie oblężenia prowadził korespondencję z generałem Burchardem Müllerem⁵. Na żądanie okupu odpisał 26 grudnia, że klasztor nie ma czym zapłacić⁶. Przebieg obrony opisuje strona Oblężenie Jasnej Góry.

Z inicjatywy królowej Ludwiki Marii przystąpiono do spisania wydarzeń¹. W 1657 roku rękopis przedstawiono nuncjuszowi Piotrowi Vidoniemu i królowi¹. Książka pod nazwiskiem Kordeckiego, „Nova Gigantomachia”, wyszła w Krakowie⁷.

Kontrowersje

Kersten zauważał, że sądy o Kordeckim były przeważnie skrajne, od bezkrytycznie apologetycznych po szkalujące¹.

W powieści

Kersten wymienia „Potop” wśród najbardziej znanych literackich transpozycji opisu Kordeckiego¹. Sienkiewicz nie ukrywa, że klasztor miał szwedzki list bezpieczeństwa. Jego przeor mówi po ostrzeżeniu Kmicica:

– A ja zakonników do Wrzeszczowicza wyślę – rzekł ksiądz Kordecki – z zapytaniem: czyli to salwa-gwardia królewska nic już nie znaczy?

Henryk Sienkiewicz, „Potop”¹¹

W filmie

W filmie Jerzego Hoffmana przeora Augustyna Kordeckiego zagrał Stanisław Jasiukiewicz, a rolę zdubbingował Zygmunt Maciejewski¹².

Przypisy

1. Adam Kersten, Kordecki Klemens, imię zakonne Augustyn (1603–1673), Polski słownik biograficzny, t. 14, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968–1969, s. 53–55
2. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 416
3. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 153, 416
4. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 153
5. Augustyn Kordecki; przeł. Józef Łepkowski, (Nowa Gigantomachia): pamiętnik oblężenia Częstochowy roku 1655, Warszawa: S. Orgelbrand, 1858, s. 28–29, 98–102
6. Augustyn Kordecki; przeł. Józef Łepkowski, (Nowa Gigantomachia): pamiętnik oblężenia Częstochowy roku 1655, Warszawa: S. Orgelbrand, 1858, s. 98–102
7. Augustyn Kordecki, Nova gigantomachia contra sacram imaginem Deiparae Virginis a sancto Luca depictam, et in Monte Claro Częstochouiensi apud [...] patres Ordinis S. Pauli Eremitae in [...] Regni Poloniae coenobio collocatam per Suecos et alios haereticos excitata [...], Cracoviae: in officina viduae et heredum Francisci Caesarij, [1657]
8. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 419
9. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 419–420
10. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 420–421
11. Henryk Sienkiewicz, Potop, Fundacja Nowoczesna Polska (Wolne Lektury), 2009–2010, t. II, rozdz. XII
12. Potop, Łódź: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi (filmpolski.pl)