Piotr Parczewski

Biskup na zagrożonej Litwie

Piotr Parczewski był najpierw biskupem smoleńskim, następnie od 1649 roku żmudzkim. Jego diecezja znalazła się w centrum kryzysu wywołanego jednoczesną ofensywą moskiewską i szwedzką. Dla biskupa liczyły się bezpieczeństwo duchowieństwa, majątku kościelnego i katolickich instytucji, a nie tylko wybór wojskowego sojusznika.¹

Co naprawdę podpisał?

W starszych wydaniach źródeł Parczewski występuje wśród uczestników sierpniowego aktu w Kiejdanach. Henryk Wisner, sprawdzając oryginał, stwierdził jednak, że biskupa wtedy tam nie było. Przybył później; jego podpis znalazł się pod ostatecznym układem z 20 października 1655 roku. To istotna różnica chronologiczna: nie należy opowiadać o nim jako o świadku sierpniowej ceremonii.¹²

Po Kiejdanach

W 1656 roku przyjął tytuł administratora biskupstwa wileńskiego. Zmarł w 1658 roku jako biskup żmudzki. W jego przypadku dokumenty pozwalają opisać urzędy i decyzję polityczną, lecz nie dowodzą wszystkich motywów osobistych, które czasem przypisywano sygnatariuszom układu.¹

Powieść i film

Historyczny udział biskupa należy do religijnego i dyplomatycznego tła litewskiego wątku Potopu. Nie ma potwierdzonej osobnej roli Parczewskiego w obsadzie filmu Hoffmana.³