Burchard Müller von der Lühnen

Życiorys

Szwedzki słownik biograficzny podaje lata życia Burcharda Müllera jako 1604–1670 i odnotowuje, że sam podpisywał się „Miller”¹. Wczesne dzieje rodu słownik zna głównie z jego mowy pogrzebowej. Według niej Müller był synem Bernharda i miał się urodzić w późniejszym szwedzkim biskupstwie Verden koło Bremy, a dziadek miał być mieszczaninem z Lüneburga¹.

W 1623 roku wstąpił do służby szwedzkiej w Inflantach i już w tym roku figuruje w rolach wojskowych jako porucznik¹. Według mowy pogrzebowej, częściowo potwierdzonej listami w szwedzkim Archiwum Państwowym, brał udział w niemal wszystkich większych bitwach od Wallhof w 1626 roku do końca wojny trzydziestoletniej¹. Był ranny pod Breitenfeld (1631), Lützen (1632) i Jankowem (1645)¹. W 1642 roku został pułkownikiem jazdy, w 1648 roku generałem majorem kawalerii, a w latach 1649–1650 był komendantem Greifswaldu¹. W 1650 roku otrzymał szlachectwo i nazwisko Müller von der Lühnen, ale nie został wprowadzony do szwedzkiej Izby Rycerskiej¹.

Wkrótce po bitwie pod Gnieznem, wiosną 1656 roku, z powodu wieku i choroby musiał opuścić Polskę i przeniósł się na Pomorze, gdzie pod nieobecność generała gubernatora Carla Gustafa Wrangla tymczasowo dowodził wojskami¹. W 1659 roku został generałem¹. W tym samym roku przez pięć tygodni bronił Dammu, po kapitulacji wycofał się do Anklam, a potem obronił Greifswald przed dwoma szturmami wojsk brandenburskich¹. W 1662 roku przeszedł w stan spoczynku¹.

W czasie potopu

W wojnie Karola X Gustawa z Polską Müller walczył w 1655 roku w bitwie pod Wojniczem nad Dunajcem i w tym samym roku został generałem porucznikiem¹. Karol Gustaw wysłał go do Wielkopolski. Müller skierował stamtąd oddziały na Piotrków i Łęczycę, a sam z Wrzeszczewiczem, pułkownikiem Sadowskim, księciem heskim i wojskiem kwarcianym ruszył pod Częstochowę, bo król kazał wypłacić żołd wojsku polskiemu ze skarbów klasztoru².

Kubala pisze: „Głównodowodzący generał porucznik Burchard Müller von der Lühnen wysłał do klasztoru list z zawiadomieniem, że przybywa na rozkaz swego króla opatrzyć załogą Częstochowę”³. Według Kordeckiego jego wojsko stanęło u podnóża góry 18 listopada około drugiej po południu⁴, a list nosił datę „8 (18) Listopada 1655” i podpis „Burchard Miller, Generał-porucznik”⁵.

W liście z 25 grudnia Müller zażądał poddania albo przysięgi i okupu w wysokości 60 000 talarów⁷. O świcie 27 grudnia Szwedzi odstąpili, a Müller pociągnął do Piotrkowa⁸. Szwedzki słownik nazywa to oblężenie pierwszym poważnym niepowodzeniem wojsk szwedzkich w tej wojnie¹. Przebieg oblężenia opisuje strona Oblężenie Jasnej Góry.

W styczniu 1656 roku Müller wyruszył z Kalisza z 3000 ludzi ponownie pod Częstochowę⁹. Przybył tam 29 stycznia, ale zaraz odstąpił na wieść, że wojsko polskie pod dowództwem Czarnieckiego przeszło Wisłę⁹. Wiosną 1656 roku w bitwie pod Gnieznem dowodził lewym skrzydłem jazdy, bezpośrednio pod Carlem Gustafem Wranglem¹.

W powieści

Sienkiewicz, podobnie jak polski przekład Kordeckiego, nazywa go Millerem:

Lecz właśnie dla tego samego powodu Burchard Miller pragnął skończyć prędko. Wiódł on ze sobą dziewięć tysięcy wojska, przeważnie piechoty, i dziewiętnaście dział.

Henryk Sienkiewicz, „Potop”¹⁰

W filmie

W filmie Jerzego Hoffmana rolę Millera zagrał Jerzy Przybylski¹¹.

Przypisy

1. H G-m, Müller von der Lühnen, släkt, Svenskt biografiskt lexikon, bd 26, Svenskt biografiskt lexikon (Riksarkivet), 1987–1989, s. 125
2. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 151
3. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 159
4. Augustyn Kordecki; przeł. Józef Łepkowski, (Nowa Gigantomachia): pamiętnik oblężenia Częstochowy roku 1655, Warszawa: S. Orgelbrand, 1858, s. 28
5. Augustyn Kordecki; przeł. Józef Łepkowski, (Nowa Gigantomachia): pamiętnik oblężenia Częstochowy roku 1655, Warszawa: S. Orgelbrand, 1858, s. 29
6. Adam Kersten, Kordecki Klemens, imię zakonne Augustyn (1603–1673), Polski słownik biograficzny, t. 14, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968–1969, s. 53–55
7. Augustyn Kordecki; przeł. Józef Łepkowski, (Nowa Gigantomachia): pamiętnik oblężenia Częstochowy roku 1655, Warszawa: S. Orgelbrand, 1858, s. 98–99
8. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 179
9. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 269
10. Henryk Sienkiewicz, Potop, Fundacja Nowoczesna Polska (Wolne Lektury), 2009–2010, t. II, rozdz. XIV
11. Potop, Łódź: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi (filmpolski.pl)