Jacek Brzuchański

Posłaniec pod murami

Jacek Brzuchański był mieszczaninem Częstochowy, który podczas oblężenia Jasnej Góry przenosił wiadomości do załogi. Kordecki opisuje jego przybycie w dzień Niepokalanego Poczęcia: przebrany za żołnierza przedostał się przez straże, oznajmił, że z Krakowa nadciągają ciężkie działa, i wrzucił za mury list z tamtejszego konwentu. Kubala datuje ten epizod na 8 grudnia 1655 roku¹².

Ostrzeżenie i pojmanie

Przy kolejnej próbie Brzuchański wystąpił w przebraniu żołnierza kwarcianego. Według Kordeckiego rzucił na wał pismo i worek z rybami, ostrzegając przed przygotowaniami do szturmu. Porzucony na śniegu worek miał zwrócić uwagę straży. Posłańca pojmano i skazano na śmierć; autor relacji podaje, że później karę zamieniono na okup. Kordecki opisuje ocalenie w religijnej interpretacji, jako skutek opieki Matki Bożej³.

Kubala przytacza również wiadomość Brzuchańskiego o rzekomym dotarciu Jana Kazimierza do Żywca. Sam koryguje ją informacją, że król spędzał święta w Cieplicach. To przykład różnicy między informacją krążącą w oblężonym klasztorze a chronologią rekonstruowaną przez historyka⁴.

Co wiadomo o jego życiu?

Znaczenie Brzuchańskiego w tej opowieści wynika z łączności utrzymywanej między miastem a klasztorem. Użyte tu źródła opisują wybrane działania podczas oblężenia, ale nie dostarczają pełnej biografii ani dat urodzenia i śmierci. Kordecki jest autorem relacji z obrony, natomiast Kubala późniejszym badaczem korzystającym z dawnych świadectw; tych dwóch opisów nie należy liczyć jako dwóch niezależnych potwierdzeń każdego szczegółu⁵⁶.