Ksiądz Kordecki

W powieści

Ksiądz Kordecki pojawia się w drugim tomie, gdy do klasztoru przybywa Kmicic pod nazwiskiem Babinicz i ostrzega przed zamiarem Szwedów. Przeor przyjmuje go, wysłuchuje, a potem przedstawia jego nowiny starszym ojcom i szlachcie zebranej w klasztorze¹. Na tej naradzie mówi:

Nie własną siłą on tę Rzeczpospolitą podbił, sami jej synowie do tego mu dopomogli; ale jakkolwiek naród nasz nisko upadł, jakkolwiek w grzechu brodzi, to przecie i w grzechu samym jest pewna granica, której nie śmiałby przestąpić.

Henryk Sienkiewicz, „Potop”¹

Nazajutrz razem z miecznikiem sieradzkim Zamoyskim i Piotrem Czarnieckim ogląda mury, a wieczorem prowadzi z tłumem pod murami śpiew Anioł Pański². W czasie oblężenia jest w powieści przede wszystkim przywódcą duchowym i negocjatorem. Rokowania z Millerem mają według narratora zyskać na czasie³. Gdy szlachcic przysłany z obozu szwedzkiego przynosi fałszywą wieść o abdykacji Jana Kazimierza, przeor każe mu powtórzyć ją z palcami na krucyfiksie. Kiedy przybysz odpowiada „Umywam ręce…”, Kordecki kończy: „Jak Piłat!”⁴. W tym samym rozdziale tłumi w zarodku spisek części załogi, która chciała porozumieć się ze Szwedami⁴. Obronę kierowaną przez zakonników i szlachtę opisują rozdziały XII–XIX drugiego tomu⁵.

Podstawa historyczna

Postać ma historyczny odpowiednik: Augustyna Kordeckiego (1603–1673), przeora Jasnej Góry w czasie oblężenia 1655 roku i autora „Nowej Gigantomachii”⁶⁷. Adam Kersten wymienia „Potop” wśród najbardziej znanych literackich transpozycji relacji Kordeckiego⁶. Przebieg obrony w źródłach opisuje strona Oblężenie Jasnej Góry.

W filmie

W filmie Jerzego Hoffmana przeora Augustyna Kordeckiego zagrał Stanisław Jasiukiewicz, a rolę zdubbingował Zygmunt Maciejewski¹⁰. Jasiukiewicz zmarł 27 czerwca 1973 roku¹¹, ponad rok przed premierą pierwszej części filmu, 2 września 1974 roku¹⁰¹².