Michał Wołodyjowski

Pojedynek z Kmicicem

Wołodyjowski staje przeciw Andrzejowi Kmicicowi po porwaniu Oleńki. W pojedynku pokazuje przewagę w szermierce: Kmicic nie potrafi przełamać jego obrony, a walka kończy się ciężką raną Kmicica. Rozdział VII pierwszego tomu pozwala przeczytać całą scenę w jej powieściowym kontekście¹.

Oficer wobec decyzji hetmana

W Kiejdanach Wołodyjowski należy do oficerów, którzy nie godzą się na zwrot Janusza Radziwiłła ku Szwecji. Zostaje uwięziony razem ze Skrzetuskimi i Zagłobą. Ich losy po aresztowaniu splatają się z fortelem Zagłoby podczas eskorty do Birż².

To także ważne tło dla drogi Kmicica: dawny przeciwnik w pojedynku należy do ludzi, z którymi bohater musi na nowo ułożyć stosunki. Zestawienie obu scen pokazuje, jak opowieść przenosi uwagę z osobistego zatargu na konflikt o wierność hetmanowi i Rzeczypospolitej. Jest to odczytanie fabuły, nie ustalenie dotyczące rzeczywistego oficera.

Wołodyjowski na ekranie

W filmie z 1974 roku tę rolę gra Tadeusz Łomnicki³. Jego portret w dziale obsady prowadzi do materiałów o aktorze i ekranowym pojedynku. Tutaj opisujemy Wołodyjowskiego jako bohatera powieści; jego działania w tej fabule nie są dowodem przebiegu historycznych wydarzeń.