Stefan Zamojski

Obrońca i dowódca wypadu

Stefan Zamojski, miecznik sieradzki, znalazł się wśród świeckich uczestników obrony Jasnej Góry. Działania załogi nie kończyły się na strzelaniu zza wałów. Ludwik Kubala opisuje, jak 20 grudnia Zamojski poprowadził ludzi przeciw robotnikom kującym skałę pod murami i przeciw pobliskiej baterii; obrońcy zagwoździli dwa działa¹.

Co wyróżnia jego rolę?

Wypad wymagał wyjścia z bezpieczniejszych umocnień i powrotu przed odpowiedzią większych sił. Zamojski jest jednym z nazwanych dowódców takich akcji obok Piotra Czarnieckiego. Przypomina, że za obroną sanktuarium stali także świeccy żołnierze i szlachcice, nie tylko paulini²³.

Powieść i film

Stefan Zamojski nie jest tylko nazwiskiem w historii oblężenia. W filmie Potop gra go Ferdynand Matysik; karta Filmoteki Narodowej określa postać jako miecznika sieradzkiego. Filmowa scena nie zastępuje jednak historycznego świadectwa o wypadzie z 20 grudnia⁴¹.