Potop.orgHistoria, powieść, film
Scena interpretacyjna inspirowana życiorysem postaci: Jakub Łoś.
Ilustracja AI

Wygląd i scena wyobrażone; brak potwierdzonego portretu tej osoby.

Kronikarz

Jakub Łoś

Postać historyczna

Żołnierz i pamiętnikarz potopu, uczestnik wyprawy do Danii; jego wspomnienia były jednym ze źródeł Sienkiewicza.

Redakcja: Potop.orgAktualizacja strony:

Żołnierz, który zapisywał wojnę

Jakub Łoś (1632–1688) służył w wojsku Rzeczypospolitej jako towarzysz chorągwi pancernej. W przeciwieństwie do wielu wodzów, których znamy z urzędów i rozkazów, pozostawił też pamiętnik. To daje wgląd w codzienne spojrzenie uczestnika kampanii: marsze, walkę, przeprawy i wrażenia z obcych krajów1.

Dania i morze

Łoś znalazł się wśród żołnierzy wysłanych z Czarnieckim na pomoc Danii przeciw Szwecji. Opisał przeprawę na wyspę Als w 1658 roku. Jego relacja wspomina łodzie, tratwy i konie przeciągane za jednostkami. Warto porównać ją ze słynnym wspomnieniem Jana Chryzostoma Paska, które mocniej eksponuje widowiskowe wejście jazdy w wodę. Obaj uczestniczyli w wyprawie, lecz pamiętniki nie są identycznymi „kamerami” rejestrującymi zdarzenie21.

Źródło dla powieści

Badania literackie wymieniają wspomnienia Łosia wśród źródeł, z których Sienkiewicz korzystał przy tworzeniu Trylogii. Jego znaczenie dla Potopu może więc polegać bardziej na dostarczeniu pisarzowi szczegółów epoki niż na występowaniu w fabule jako pierwszoplanowa postać. W filmie Hoffmana nie potwierdzono osobnej roli Łosia34.

Przypisy

  1. Pamiętnik wojenny, Biblioteka Narodowa – Sensualność w kulturze polskiej
  2. Przeprawa na wyspę Als, Oś czasu, Warszawa: Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie
  3. Jolanta Sztachelska, Pamiętnikarstwo. Z dziejów terminu i gatunku w XIX w., Studia Podlaskie XXI, Uniwersytet w Białymstoku, 2013, 149–179
  4. Potop (1974), Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny

Czytaj dalej

Historia

Powiązania

Powiązane

Źródła tej strony