Aleksander Pracki

Droga do szwedzkiej służby

Aleksander Pracki należał do grupy wojskowych rozważających poddanie się Szwedom jeszcze przed bitwą pod Wojniczem w październiku 1655 roku. Wcześniej występował jako wysłannik żołnierzy Aleksandra Koniecpolskiego. Po przejściu do służby Karola X Gustawa otrzymał pieniądze na zaciąg i organizował oddział w Krośnie.¹

Starcie w Krośnie

Współczesny historyk Sławomir Augusiewicz przytacza pamiętnikarską relację, według której ludzie Prackiego wymuszali zaopatrzenie także w kwaterach innych chorągwi. 7 grudnia Gabriel Wojniłłowicz zaatakował ich pod Krosnem, następnie wtargnął do miasta, pojmał Prackiego i kazał go rozstrzelać. Pamiętnikarz opisał ten epizod barwnie, lecz historyk wskazuje jego szerszy sens: było to jedno z pierwszych wystąpień wojsk koronnych przeciw szwedzkiej władzy po kapitulacjach jesieni 1655 roku. Szczegóły sceny pojmania znamy z relacji pamiętnikarskiej, dlatego trzeba odróżniać ją od bezspornego wyniku akcji.¹

Powieść i film

Pracki pozwala zobaczyć realny problem, który powieść Sienkiewicza przedstawia przez przemiany lojalności bohaterów: polscy żołnierze walczyli w 1655 roku po obu stronach. Nie jest jednak osobno zidentyfikowaną postacią obsady filmu Hoffmana.²