Robert Douglas

Szkocki oficer w szwedzkiej armii

Robert Douglas (1611–1662) urodził się w East Lothian w Szkocji. Jako młody człowiek wstąpił do służby szwedzkiej, podobnie jak wielu szkockich żołnierzy epoki. Znał przyszłego Karola X Gustawa już z dworu jego ojca. Walczył podczas wojny trzydziestoletniej, awansował w kawalerii i działał także w szwedzkiej radzie wojennej. Uniwersytecka baza biograficzna z St Andrews zachowała interesujący szczegół: nawet jako generał zabiegał o sprawy krewnych pozostawionych w Szkocji i przesyłał im pieniądze¹.

Małopolska i Warszawa

W 1655 roku Karol X Gustaw wysłał około 1700 ludzi pod dowództwem Douglasa na rozpoznanie przed bitwą pod Wojniczem. Oddział zajął po drodze zamek w Lanckoronie. Gdy król szwedzki ruszył na północ, Douglas otrzymał później znacznie większe siły, by utrzymywać szwedzkie pozycje w Małopolsce. W 1656 roku współdowodził prawym skrzydłem w walkach pod Gnieznem i w trzydniowej bitwie pod Warszawą²³.

Douglas został feldmarszałkiem w 1657 roku. Jego rodzina towarzyszyła mu w podróżach; jedno z dzieci urodziło się w Polsce w 1655 roku. Szwedzka armia potopu była więc nie tylko zbiorem bezimiennych najeźdźców, lecz siecią oficerów o międzynarodowych życiorysach i zapleczu rodzinnym¹.

Powieść i film

Nazwisko Douglasa pojawia się w Potopie Sienkiewicza, lecz książka nie opowiada jego szkockiej biografii. W obsadzie filmu Hoffmana nie potwierdzono osobnej roli generała⁴⁵.