Rutger von Ascheberg

Droga do służby szwedzkiej

Rutger von Ascheberg (1621–1693) służył jako młody człowiek w wojskach uczestniczących w wojnie trzydziestoletniej. Zdobywał doświadczenie w kawalerii, a w 1655 roku otrzymał prawo sformowania kilku kompanii jazdy dla Szwecji. W marcu 1656 roku awansował na pułkownika. Szwedzki słownik biograficzny pokazuje, że późniejszy generał i arystokrata zaczynał potop jako zawodowy oficer kawalerii¹.

Chojnice i późniejszy rajd

Na przełomie 1656 i 1657 roku Ascheberg uderzył pod Chojnicami na oddziały osłaniające podróż Ludwiki Marii do Gdańska. Po pierwszym szwedzkim sukcesie polskie siły odparły atak. Badacze zwracają uwagę, że polskie i szwedzkie relacje różnią się co do oceny wyniku oraz datowania starcia; dlatego nie należy opisywać go po prostu jako bezspornego zwycięstwa jednej strony².

Szwedzki słownik biograficzny opisuje także inny zaskakujący atak Ascheberga, w nocy z 9 na 10 lutego 1657 roku, na siły związane z marszem Jana Kazimierza z Gdańska ku Wielkopolsce. Był to odrębny epizod, którego nie wolno zlewać z eskortą królowej pod Chojnicami¹.

Ascheberg po kampanii polskiej walczył także przeciw Danii, a w późniejszych latach został jednym z wysokich dowódców Szwecji¹.

Powieść i film

W Potopie Sienkiewicza królewskie ucieczki i powroty organizują opowieść o wojnie. Szczegółowej biografii Ascheberga należy jednak szukać w źródłach historycznych. Nie potwierdzono osobnej roli Ascheberga w filmie Hoffmana³⁴.