Jan Leszczyński

Misja przed wojną

Jan Leszczyński (zm. 1678) należał do elity politycznej Wielkopolski. W 1655 roku pojechał jako nadzwyczajny poseł do Sztokholmu, próbując powstrzymać planowany najazd Karola X Gustawa. Misja nie osiągnęła celu, lecz przypomina, że przed wejściem wojsk szwedzkich podejmowano też próby dyplomatycznego uniknięcia wojny¹.

Od najazdu do Oliwy

Od 1656 roku Leszczyński był wojewodą poznańskim. Pięć lat po nieudanej misji w Sztokholmie stanął na czele negocjatorów Rzeczypospolitej podczas rokowań oliwskich. Traktat z 1660 roku zakończył wojnę ze Szwecją, ale był wynikiem rozmów wielu państw: oprócz Korony i Litwy uczestniczyli w nich przedstawiciele Szwecji, cesarza, Brandenburgii i francuscy mediatorzy. Leszczyński pomagał przekuć wynik wyczerpującej wojny w porozumienie polityczne¹².

Po wojnie awansował jeszcze na kanclerza wielkiego koronnego. Jego kariera obejmuje zatem niezwykłą klamrę: nieudaną próbę zapobieżenia najazdowi i udział w podpisaniu pokoju po pięciu latach walk¹.

Powieść i film

Potop Sienkiewicza kończy zasadnicze losy bohaterów przed pełnym opisem kongresu pokojowego. Dyplomacja Leszczyńskiego pozwala dopowiedzieć historię wojny poza zakresem fabuły. Nie potwierdzono osobnej roli wojewody w obsadzie filmu Hoffmana³⁴.