Dymitr Jerzy Wiśniowiecki

Zanim nadeszli Szwedzi

Dymitr Jerzy Wiśniowiecki (1631–1682) był magnatem i zawodowym dowódcą. Po nauce w Akademii Krakowskiej walczył w wojnach z Kozakami Bohdana Chmielnickiego: pod Zborowem, Beresteczkiem, Żwańcem i Ochmatowem. Należał więc do pokolenia oficerów, dla których szwedzki najazd był kolejnym frontem już trwającej wojny.¹

Zmiana stron w czasie potopu

Dowodził husarią i pancernymi w przegranej bitwie pod Wojniczem 3 października 1655 roku. Następnie przeszedł do obozu Karola X Gustawa. W lutym 1656 roku wrócił do armii koronnej: według Kubali wysłał wraz z Aleksandrem Koniecpolskim posłów do Jana Kazimierza, by zadeklarować posłuszeństwo. Jako pułkownik jazdy walczył później w trzydniowej bitwie pod Warszawą, przeciw wojskom Rakoczego i przy oblężeniu Torunia.¹²

Zmiana strony nie była tu wyjątkową przygodą jednego szlachcica: po kapitulacjach jesieni 1655 roku część wojska koronnego znalazła się pod szwedzką komendą, a jego ponowne przechodzenie do króla stało się elementem odbudowy oporu.¹³

Po potopie

W 1660 roku walczył m.in. pod Cudnowem. Później został wojewodą bełskim, hetmanem polnym i wreszcie wielkim koronnym. Wdał się w polityczne spory z Janem Sobieskim, a po elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego należał do bliskich współpracowników nowego króla. Zmarł 28 lipca 1682 roku w Lublinie.¹

Powieść i film

To postać historyczna wymieniona na naszej stronie przy odejściu części wojsk od Karola Gustawa. Nie utożsamiamy jej z fikcyjną przemianą Andrzeja Kmicica ani nie przypisujemy Wiśniowieckiemu rozpoznanej osobnej roli w filmie Hoffmana. Historyczne przechodzenie oficerów między obozami stanowi jednak ważne tło tej opowieści.¹⁴