Leszek Teleszyński

Kim jest Bogusław w filmie?

Leszek Teleszyński zagrał Bogusława Radziwiłła, członka potężnego rodu magnackiego i jednego z przeciwników Andrzeja Kmicica¹. To postać, przez którą polityczna zdrada w opowieści staje się również osobistym konfliktem: Bogusław wykorzystuje położenie Kmicica, a jego zainteresowanie Oleńką zaostrza rywalizację. Widz powinien jednak pamiętać, że relacje z Kmicicem i Oleńką należą do fabuły Sienkiewicza, nie do udokumentowanej biografii księcia².

Książę z historii, bohater z powieści

Bogusław Radziwiłł był rzeczywistą postacią. Jego nazwisko pojawia się m.in. przy traktacie w Radnot z grudnia 1656 roku, dotyczącym planowanego rozbioru Rzeczypospolitej przez jej przeciwników³. To historyczne tło pomaga zrozumieć, dlaczego w powieści i filmie jest związany ze stroną szwedzką. Nie potwierdza jednak powieściowych rozmów, motywów ani starć z Kmicicem. Na ekranie Teleszyński gra interpretację postaci historycznej przepuszczoną przez literaturę.

Aktor i rola

„Potop” należy do wczesnego okresu kariery Teleszyńskiego; jego filmografia obejmuje też „Trędowatą” (1976) Hoffmana⁴. Aktor mówił, że nie chciał grać Bogusława jako jednoznacznego złoczyńcy. Starał się pozostawić mu pewien urok, bo postać stale wroga byłaby mniej ciekawa⁵.

Pojedynek, którego konie nie mogły wykonać

Hoffman opowiadał o scenie konnego starcia Bogusława z Kmicicem, kręconej ostatecznie na lotnisku w Łodzi. Najpierw sfilmowano aktorów w siodłach i głowy koni. Ujęcia z bliska, w których przeciwnicy musieli znaleźć się niemal obok siebie, powstały osobno: według reżysera sam nosił kolejno aktorów na plecach, a drugiego wspierał kaskader. Montaż połączył te obrazy, ponieważ konie nie mogły bezpiecznie podejść tak blisko⁶.

Namiętność zamiast gotowej etykiety

W wypowiedzi z 1999 roku, przedrukowanej przez „Rzeczpospolitą” w 2012, Teleszyński mówił, że zależało mu na sympatii widzów. Bogusława chciał pokazać jako człowieka kierowanego namiętnością, zdolnego do skrajnych działań dla kochanej kobiety⁷.

W tym samym tekście Braunek wspominała, że Teleszyński potrafił nadać urok nawet negatywnej postaci. Aktor mówił także o szufladkowaniu: wygląd skłaniał reżyserów do ponawiania podobnych propozycji⁸.