Potop.orgHistory, novel, film
An interpretive view of a seventeenth-century riverside town.
AI illustration

Imagined period town; smoke is an animation effect.

Siege

Siege of Kraków (1655)

26 IX 1655 – 19 X 1655

Documented

In the autumn of 1655 Stefan Czarniecki defended Kraków for more than three weeks against the army of Charles X Gustav, then surrendered the city under a capitulation and led the garrison out under arms.

Editorial credit: Potop.orgPage updated:

Names and variants
pl Oblężenie Krakowa
en Siege of Kraków

The map shows the town or area of the event; it does not reconstruct troop positions.

Course of events

After the defeat at Żarnów, John II Casimir Vasa arrived in Kraków on 19 September 16551. He entrusted the defence of the city and the castle to the castellan of Kiev, Stefan Czarniecki, left him 3,600 men and authorised him to capitulate if relief did not come within two or three weeks2. On Saturday 25 September, when the suburbs had been set on fire on the king's orders, John Casimir left the city3.

On Sunday 26 September, before sunrise, the Swedes arrived. Wittenberg occupied Kleparz, and another detachment seized Kazimierz and plundered it for three days4. On the very first day Czarniecki was wounded in the face by a shot from the Bernardine church, but he returned to the ramparts and beat off an assault on the Grodzka Gate5. The defenders replied with sallies. In one of them the young men of the Kraków gymnasium, together with soldiers and craftsmen, destroyed the Swedish mines and spiked three guns, and Wittenberg lost a hundred men6. Further assaults were made on 30 September and 2 October. On the second of these days the Swedish guns fired 380 balls7.

Charles X Gustav, who in the meantime had routed the army of the field hetman (the deputy commander of the Crown army) at Wojnicz, returned to Kraków8. The fate of the city was decided by news from beyond the walls: the grand hetman of the Crown had been defeated at Gródek, and the quarter army (wojsko kwarciane) had declared itself ready to go over to the King of Sweden9. On 13 October a council of war concluded that the city could not hold out10. Czarniecki then signed the act of capitulation11; according to Czapliński, he did so on 17 October, after more than three weeks of defence counted from 26 September12. The capitulation allowed the garrison to march out on 19 October with its arms, colours unfurled and twelve guns. It was assigned quarters in Zator, Oświęcim, Sławków, Koziegłowy, Będzin and Siewierz, on condition that it did not take the field against the Swedes until 18 November13. On the morning of 19 October Czarniecki led Wolff's regiment, the haiduks of Sandomierz, 13 companies of dragoons and 600 hussars out of the city14.

Forces and losses

According to Kubala, Czarniecki's garrison numbered 3,600 men2. At the time only about 5,000 inhabitants remained in the city, and the city itself was surrounded by a double wall with 46 towers15.

Significance

Kraków was the old capital and the coronation city15. The victors levied a contribution of 600,000 złoty on the city, and Paul Wirtz was appointed governor16. Kubala regarded the surrender of the Polish army as the peak of Charles Gustav's success, after which the whole of Lesser Poland acknowledged him as its lord17. One condition of the capitulation also had consequences for Jasna Góra. Czarniecki was stationed with his troops at Siewierz, but, bound by the word he had given the Swedes, he had a free hand only from 18 November, when the monastery was already under siege18.

In the novel

Sienkiewicz changes the terms of the capitulation:

Pan kasztelan kijowski, poddając Kraków, wymówił sobie, że wyjdzie z całym wojskiem i pozostanie wraz z nim na Śląsku aż do końca wojny.

Henryk Sienkiewicz, The Deluge (Potop)19

(Our translation: "The castellan of Kiev, in surrendering Kraków, stipulated that he would march out with his whole army and remain with it in Silesia until the end of the war.")

Notes

  1. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 110
  2. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 117
  3. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 111–112
  4. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 120
  5. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 121
  6. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 122
  7. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 123
  8. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 116, 123
  9. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 126
  10. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 127
  11. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 129
  12. Władysław Czapliński, Czarniecki Stefan, herbu Łodzia (1599–1665), Polski słownik biograficzny, t. 4, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1938
  13. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 129–130
  14. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 130–131
  15. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 116
  16. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 132
  17. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 133
  18. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 158
  19. Henryk Sienkiewicz, Potop, Fundacja Nowoczesna Polska (Wolne Lektury), 2009–2010, t. II, rozdz. XVI
  20. Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913, s. 129–131
  21. Henryk Sienkiewicz, Potop, Fundacja Nowoczesna Polska (Wolne Lektury), 2009–2010, t. II, rozdz. IX

Campaign: 1655 Side: Polish-Lithuanian Commonwealth Side: Sweden Phase: Invasion

Explore further

History

Related

Commanders

Participants

  • Charles X Gustav wrócił pod oblegane miasto po bitwie pod Wojniczem Historical figure

Preceded

Preceded by

Related

Sources for this page

  • Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Szkice historyczne, serya IV (Biblioteka Historyczna Altenberga), Lwów; Warszawa: H. Altenberg, G. Seyfarth, E. Wende i Sp.; E. Wende i Sp., 1913 (Academic study)
  • Władysław Czapliński, Czarniecki Stefan, herbu Łodzia (1599–1665), Polski słownik biograficzny, t. 4, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1938 (Reference work)
  • Henryk Sienkiewicz, Potop, Fundacja Nowoczesna Polska (Wolne Lektury), 2009–2010 (Primary source)