Małgorzata Braunek

Życiorys

Małgorzata Braunek urodziła się 30 stycznia 1947 roku w Szamotułach¹. W 1969 roku ukończyła PWST w Warszawie, a w latach 1972–1974 występowała na scenie Teatru Narodowego¹. Według noty w bazie filmpolski.pl w latach osiemdziesiątych zerwała z aktorstwem i powróciła do niego na początku XXI wieku. Należała do Polskiej Akademii Filmowej¹. Zmarła 23 czerwca 2014 roku w Warszawie i została pochowana na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim¹.

Przed „Potopem” zagrała m.in. Irenę w „Polowaniu na muchy” (1969) oraz Helenę, żonę Michała, i Martę w „Trzeciej części nocy” (1971)¹. W 2014 roku odznaczono ją Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”¹.

W „Potopie”

W filmie Jerzego Hoffmana Braunek zagrała Oleńkę Billewiczównę². W opisie na Liście Polskiego Dziedzictwa Filmowego Stefan Głowacki pisze o Oleńce jako o „głównej (w pewnym sensie jedynej) postaci kobiecej” filmu, a rolę Braunek przyjęto w czasie premiery „dość ozięble”³. Sam autor tego opisu broni jej gry. Pyta, czy to nie „ascetyczne wycofanie” aktorki „najlepiej sprawdza się jako kontrapunkt dla Kmicicowskiej buńczuczności”³.

Oleńka: więcej niż ukochana Kmicica

W powieści Oleńka ma własne zasady i konsekwentnie ocenia czyny Kmicica: uczucie nie wystarcza jej, gdy ten używa przemocy i wybiera niewłaściwych sprzymierzeńców⁴. Dzięki temu filmowa relacja nie jest jedynie romansem. Jej odmowa uznania postępowania Kmicica staje się jednym z powodów, dla których bohater musi się zmienić. Oleńka jest postacią literacką, nie źródłem do dziejów autentycznych uczestników wojny.

Dlaczego Braunek?

Hoffman mówił po latach, że obsadził Braunek, aby Oleńka była bliższa współczesnej widzce. Uważał, że dosłowne przeniesienie XIX-wiecznej bohaterki na ekran byłoby trudne do przyjęcia w latach siedemdziesiątych⁵. Pracujący codziennie na planie drugi reżyser Waldemar Prokopowicz wspominał Braunek jako osobę, z którą dobrze się współpracowało⁶.

Na wystawie Filmoteki Narodowej Hoffman wspominał, że Braunek przyjechała na zdjęcia próbne, gdy ekipa pracowała na Jasnej Górze; była wówczas w siódmym miesiącu ciąży. Zdjęcia batalistyczne pozwoliły poczekać na jej sceny⁷. Sama aktorka mówiła po premierze, że spodziewała się krytyki: widzowie mieli własny obraz książkowej Oleńki i żadna kandydatka nie zadowoliłaby wszystkich. Uważała też literacką bohaterkę za zbyt idealną⁸.