Kazimierz Wichniarz

Aktor przed „Potopem”

Kazimierz Wichniarz urodził się 18 stycznia 1915 roku w Poznaniu, zmarł 26 czerwca 1995 roku w Warszawie. W latach 1931–1934 uczył się w studium przy Teatrze Polskim w Poznaniu. Od 1957 do końca 1988 roku należał do zespołu warszawskiego Teatru Narodowego¹.

Zagłoba na ekranie

W „Potopie” zagrał Jana Onufrego Zagłobę². To inny aktor niż Mieczysław Pawlikowski, który odtwarzał Zagłobę w „Panu Wołodyjowskim”³.

Zagłoba daje możliwość zestawienia humoru z oddziaływaniem na innych bohaterów. W powieści jego słowa bywają przechwałką, wybiegiem i sposobem zmiany sytuacji; filmowa gra musi przekazać to intonacją, reakcją i tempem rozmowy. Przy porównaniu warto obserwować, kiedy bohater opowiada o sobie, a kiedy działa dla przyjaciół⁴.

Scena, radio i jubileusz

PAP wymienia m.in. Czepca w „Weselu”, Klaudiusza w „Hamlecie” i Horodniczego w „Rewizorze”. W 1984 roku Wichniarz uczcił pięćdziesięciolecie pracy rolą Dyndalskiego w „Zemście”. To samo opracowanie podaje 270 ról radiowych¹. Rola Zagłoby jest więc częścią długiej praktyki aktora charakterystycznego, obejmującej obraz, scenę i sam głos.

Kontekst adaptacji i pracę całej ekipy przedstawia przewodnik po „Potopie”.

Dlaczego zmienił się wykonawca Zagłoby?

Według relacji Hoffmana z 1975 roku Pawlikowski miał powrócić do roli, lecz zrezygnował po zawale serca. Zastąpił go Wichniarz⁵.

Wąs, powieka i jazda pozorowana

Wichniarz opisywał charakteryzację Marii Lasnowskiej: większy, rozdwojony wąs i naklejoną bliznę na czole; powiekę opuszczał sam. Hoffman wyjaśniał, że w najtrudniejszych ujęciach jazdy aktor stał na samochodzie, filmowany obok konnych pułkowników⁶. To szczegóły filmowego warsztatu przekazane przez uczestników produkcji.

Zagłoba jeszcze przed Hoffmanem

Wichniarz znał tę postać z pracy w radiu: wystąpił jako Zagłoba w radiowej „Trylogii” Edwarda Płaczka. W reportażu z 1975 roku żałował ograniczenia filmowych przygód bohatera, zwłaszcza poselstwa z Wołodyjowskim do Lubomirskiego⁷.

Jak wyglądał jako Zagłoba?

Fotografie w repozytorium FINA pokazują Wichniarza w roli Zagłoby, także obok Braunek, Olbrychskiego i Łomnickiego. Archiwum podaje autorów zdjęć, m.in. Jerzego Troszczyńskiego i Franciszka Kądziołkę⁸.